Site Rengi

DOLAR
8,1239
EURO
9,7143
ALTIN
456,04
BIST
1.378
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Çok Bulutlu
16°C
İstanbul
16°C
Çok Bulutlu
Çarşamba Sağanak Yağışlı
20°C
Perşembe Yağışlı
13°C
Cuma Parçalı Bulutlu
14°C
Cumartesi Sağanak Yağışlı
15°C

Çin ile 25 yıllık işbirliği anlaşması Tahran’da nasıl yankı buldu?

Ali Asgar Çabuk/Tahran Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin Cumartesi günü gerçekleştirdiği Tahran ziyaretinde iki ülke Dışişleri Bakanları bir …

Çin ile 25 yıllık işbirliği anlaşması Tahran’da nasıl yankı buldu?
30.03.2021 17:22
0
A+
A-

Ali Asgar Çabuk/Tahran

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin Cumartesi günü gerçekleştirdiği Tahran ziyaretinde iki ülke Dışişleri Bakanları bir araya gelerek İran-Çin 25 Yıllık Kapsamlı İşbirliği Muahedesinin yol haritasını resmi olarak imzaladılar.

İran basınında ilk gün “Çin-İran 25 Yıllık Kapsamlı İşbirliği Mutabakatı İmzalandı” formunda manşet alan gelişme, ikinci gün 25 yıllık muahedenin yol haritası formunda sunuldu. Basında ve İranlı yetkililerin söylemlerinde görülen bu değişiklik ile iki ülke arasında imzalanan metnin bir muahede değil yol haritası yahut mutabakat zaptı olduğu anlaşıldı.

TAHRAN YÖNETİMİ DARBE ALAN EKONOMİYİ ÇİN İLE CANLANDIRMAK İSTİYOR

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin Ortadoğu çıkartmasının akabinde imzalanan İran ile 25 yıllık kapsamlı işbirliği mutabakatı, bir yol haritası biçiminde sunulsa da, her iki ülke için siyasi mesajlar taşıyor. Çin açısından “Ortadoğu’da ben de varım” telaffuzunun ciddiyetini gösteren bu mesaj Tahran yönetimi için daha hayati değere sahip. ABD ile nükleer mutabakat konusunda tam bir çıkmaz içerisinde olan Tahran yönetimi bir taraftan ABD Başkanı Joe Biden’a fazla vaktin kalmadı mesajı verirken, başka yandan bir epey darbe almış ekonomisini Çin ile canlandırmak istiyor.

Çin ile 25 yıllık işbirliği anlaşması tahran’da nasıl yankı buldu?

İran Cumhurbaşkanı Hasan Manevî, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile yaptığı görüşmede nükleer muahedeye işaret ederken aslında kendileri açısından Çin’in değerine de vurgu yapmış oldu. Manevî, Çin ile işbirliklerinin nükleer mutabakatın yeniden hayat bulması için önemli olduğuna işaret ederek, “Umut ediyorum bu işbirliği ile birlikte nükleer muahedeye taraf olan ülkeler verdikleri taahhütleri yerine getirir ve nükleer anlaşmadaki mevcut tablo değişir” tabirini kullandı. Elbette Pekin yönetimi açısından İran’ın ne kadar nükleer mutabakata dönmek istemesi ve bu bahiste samimi olduğu önemli bir soru işareti taşıyor. Çin, ABD ile muahedenin yollarını arayan ve gözü hala nükleer muahedede olan bir İran ile 25 yıllık kapsamlı işbirliği muahedesine soğuk bakabilir. Çin’in 2016 yılından 2021 yılına kadar İran ile böylesi bir muahede konusundaki manidar suskunluğu, Tahran yönetimine duyduğu kuşkuyu gösteriyor.

Ancak bugün iki ülke kuşkuları bir kenara bırakarak hasımlarına gerçekçi bir mesaj vermek ismine zarlarını oynadılar. Bu hususta ABD’den gelecek tepkiler ve yeni öneriler önemli. Biden’ın nükleer muahede konusunda İran’a yeni bir teklifte bulunacağı şimdiden konuşulmaya başlandı. Bu teklif İran’ın uranyumu yüzde 20 zenginleştirme kararını geri çekmesi ve bunun karşılığında Washington yönetiminin kimi yaptırımları kaldırması halinde. Bu teklife Tahran’dan gelecek cevap iki ülke arasında yeniden diplomasi kanallarını açabilir ve İran Çin ile attığı zar oyunundan yararlı çıkabilir.

Çin ile 25 yıllık işbirliği anlaşması tahran’da nasıl yankı buldu?

ÇİN İLE ANLAŞMAK TAHRAN YÖNETİMİ İÇİN KOLAY OLMAYACAK

İran ve Çin Dışişleri Bakanları arasında Cumartesi günü Tahran’da imzalanan ön mutabakat metni ülke içerisinde daha evvelce beklenilen sert tepkileri de beraberinde getirdi. Her ne kadar ülkenin bugün karşı karşıya olduğu makûs durum Tahran yönetimini Çin konusunda siyasi bir uzlaşıya taşımış olsa da, devlet dışı aktörlerin ve toplumdan baz kesitlerin Çin ile mümkün bir muahedeye bakışı Kacarlar periyodunda verilen Reuter imtiyazları yahut Türkmençay muahedesinden farksız. ABD ile nükleer muahedede olmayan siyasi uzlaşının Çin’e karşı olduğu ancak toplum tabanında nükleer mutabakata verilmeyen tepkilerin Çin ile 25 yıllık işbirliği muahedesine verildiğini görüyoruz.

Tahran yönetimi için haklı münasebetleri olan Çin ile işbirliği, bilhassa muhalifler tarafından 2. Türkmençay yahut Nasıreddin Şah’ın Baron Julius de Reuter’e kömür, demir, bakır, kurşun, petrol üzere zenginliklerini çıkarma; su kanalı, demiryolu, tramvay, yol, telgraf ve endüstriyel tesislerini işletme hakkını vermesine benzetiliyor. Toplumun birtakım kesitlerindeki bu tepki ise Tahran’ı Pekin yönetimi ile stratejik işbirliğinde zorlayacak bir faktör.

İRAN’DA KARŞI GÖSTERİLER YAPILIYOR

Başkent Tahran ve İran’ın birkaç kentinde Çin ile muahedeye karşı olan birtakım grupların gösterileri ve atılan sloganlar tepkinin bir bölümünü oluşturuyor. Çin ile muahedeye karşı olan göstericiler, “İran satılık değildir”, “Vatanı satanlara ölüm”, “Savaşacağız, öleceğiz ve İran’ı geri alacağız” benzeri sloganlar attılar.

Tahran yönetimi ise Çin ile mutabakata dair içeriden ve dışarıdan gelen tepkileri 25 yıllık işbirliği mutabakatına yönelik manipüle ve sabotaj girişimleri olarak görüyor.

İran Dışişleri Bakanlığının Çin ile imzalanan mutabakat zaptına ilişkin yayımladığı 18 unsurluk metinde, rastgele bir rakam yahut detay paylaşılmadan iki ülke arasındaki muahedenin genel çerçevesi paylaşıldı.

Buna rağmen Petroleum Economist, İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif’in 2019’da mutabakata ilişkin Pekin’e sunduğu taslağa dair kimi bilgilere ulaştığını argüman ederek Çin’in İran’a 400 milyar dolar yatırımda bulunacağını açıklamıştı. Uluslararası basına sızdırılan bu bilgilerde Çin’in İran’da petrol, doğalgaz ve petrokimya kesimine 280 milyar dolar; altyapı, ulaştırma ve imalat dalında ise 120 milyar dolar yatırım yapacağı tez edilmişti.

Çin ile 25 yıllık işbirliği anlaşması tahran’da nasıl yankı buldu?

Ayrıyeten Çin’in yapacağı yatırımlar karşısında İran’dan ucuz petrol ve doğal gaz alacağı ve ödemelerin iki yıl ertelemeli olarak Yuan cinsinden yapılacağı sızan bilgiler arasında yer aldı.

Tahran yönetimi ise muahedenin içeriğine ilişkin iddiaları büsbütün yalanlayarak bilhassa İran’ın güneyinde yer alan birtakım adaların Çin’e verilmesi ve yine Çin’in İran’a 5 bin asker göndereceği halindeki haberlerin gerçek olmadığını açıkladı.

İran Hükümet Sözcüsü Ali Rebii, Çin ile 25 yıllık işbirliği muahedesine ilişkin iddiaları sabotaj halinde nitelendirerek, “Çin ile imzalanan metin bir muahede değil yalnızca mutabakat zaptı. Yani bir ön muahede ve yol haritasıdır. Yabancı medya kuruluşlarının argüman ettiği üzere bu metinde hiçbir rakam belirtilmemiş yahut bir karış İran toprağının Çinlilere verilmesi söz konusu değildir” tabirini kullandı.

Tahran yönetimi Çin ile imzalanan metnin bir ön muahede olması nedeniyle muahedeye ilişkin görüşmelerin ve detayların paylaşılmasından yana değil. Bunu muahedeye ilişkin sabotaj ve manipülasyon ihtimalini önlemek için savunan Tahran yönetimi, 25 yıllık kapsamlı işbirliği mutabakatını meclisten kabul gördüğünde kamuoyu ile paylaşmaktan yana. Ancak Çin ile mutabakatın içeriğine ilişkin iddialar ve aradan geçen 5 yıllık mühlet içerisinde hiçbir detayın paylaşılmamış olması İranlıların tepki göstermesine neden oluyor.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.