Site Rengi

DOLAR
7,4669
EURO
9,0158
ALTIN
411,77
BIST
1.531
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Az Bulutlu
10°C
İstanbul
10°C
Az Bulutlu
Cuma Parçalı Bulutlu
15°C
Cumartesi Yağışlı
13°C
Pazar Parçalı Bulutlu
10°C
Pazartesi Az Bulutlu
9°C

Navalni eylemlerinin anatomisi

HAKAN GÜNEŞ 2021.02.03 04:00 Eylemlerin diline ve eylemci profiline baktığımızda sokağa çıkanlar kim ve ne istiyorlar? Solcular, anarşistler, kadın örgütleri, çevreciler, sendikalar, işçiler, azınlık hakları temsilcileri, yer almıyorlar…

Navalni eylemlerinin anatomisi
03.02.2021 02:23
0
A+
A-
author
HAKAN GÜNEŞ

2021.02.03 04:00

Eylemlerin diline ve eylemci profiline baktığımızda sokağa çıkanlar kim ve ne istiyorlar? Solcular, anarşistler, kadın örgütleri, çevreciler, sendikalar, işçiler, azınlık hakları temsilcileri, yer almıyorlar. Ciddi bir dışlanmaya maruz kalan LGBTi+ grupları da bu defa sahnede yoklar.

Rusya ’ya dönüşü ardından tutuklanan muhalif Aleksei Navalni ’nin çağrısı ile iki hafta sonunda Rusya ’nın 120 farklı şehrinde toplamda 100 binin üstünde insan sokaklara çıktı. Çevre, kadın, lgbti+, işçi hareketleri, azınlık grupları ve ayrı toplumsal kesimler bu eylemlerde yer alıyorlar mı? Navalni eylemlerine katılanlar kimler ve tam olarak ne talep ediyorlar? Rusya sosyal ve siyasal hareketler yelpazesinde bulunan çevrelerin Navalni ’ye ve Putin karşıtı gösterilere ilişkin tutumunu eylemci profili, sloganları ve eylem bölgelerine bakarak inceleme etmeye çalıştık.

Öncelikle eylemlerin yoğunlaştığı bölgelere bakalım: Moskova ve Petersburg gibi büyük şehirlerde daha önemli bir katılım laf konusu iken daha ufak yerleşim birimlerinde ya eylem gerçekleşmedi ya da katılım bir hayli düşük oldu. Ayrıca etnik cumhuriyetlerde, Adıge, Dağıstan, Çeçenistan, Başkurdistan, Buryatya vb Rus olmayan nüfusun yaşadığı bölgeler eylemlerin olmadığı veya mucizevi ışıltısız geçtiği bölgeler oldu. Bu bakımdan Navalni eylemlerinin Rus ve kentli bir kesimde akustik bulduğunu söyleyerek başlayalım. Bu muhakkak çok genel bir tespit. Ayrıntılandıralım.

NAVALNİ ’Yİ DESTEKLEMEYEN PUTİN KARŞITLARI

Navalni taraftarlığı mı yahut Putin ‘karşıtlığı mı ön planda ’ sorusunu “Navalni” olayı öncesinde sıklıkla protestolar aranjör kesimlerin bu eylemlere katılıp katılmaması üzerinden analiz edebiliriz. Çoğunlukla politik nedenlerle tutuklanan solcu ve anarşistlerin, yani “siyasi mahkûmların bağımsızlık bırakılması” için eylem yapan kesimler Navalni protestolarında o kadar yer almadı. Kilisenin büyüyen rolü ve muhafazakâr düzenlemeler karşı ses veren kadın örgütleri de yer almadılar. Rusya ’da ciddi bir toplumsal ve siyasal dışlanmaya maruz kalan ve çok sık muhalif gösterilerde boy bildiren LGBTi+ grupları veya bireyleri de bu kere sahnede yoktular. Emekliler ve asgari ücretlilerin sosyal taleplerini dile getiren egemen işçi örgütleri ve sendikalar da sokağa bu defa çıkmadılar. Çevreciler de yine aynı şekilde. Burada andığımız gruplar Rusya Saray muhalefeti yani zaten sokağa çıkmayan çevreci, kadın, işçi örgütleri değil. Onlar neden sokağa çıkmadı diye bir soru sormak bile amaçsız. Soruyu normalde zaten Putin karşıtı tutumlarıyla sokak muhalefeti yapan kesimler niçin şu anda yok diye sorduğumuzu hatırda tutalım.

Siyasal düzeyde bakacak olursak Putin ’le öyle karşısında karşıya gelmek istemeyen Rusya Federasyonu Komünist Partisi veya Rusya Liberal Demokrat Partisi için de “neden katılmadılar” sorusunu sormuyoruz. Zira bunlar da “Saray muhalefeti” veya “majestelerinin muhalefeti”.

Fakat bu defa sokak muhalefetinin önemli isimleri ve grupları da Navalni eylemleriyle aralarına ciddi mesafe koydular. Aleksandr Buzgalin, Boris Kagarlitski gibi Putin muhalifi sosyalist entelektüeller, Sol Cephe (Leviy Front), Rusya Birleşmiş Emekçiler Cephesi (ROT Front) gibi oluşumlar da, çok sayıda irili ufaklı sosyalist, anarko-komunist grup Navalniciler ile aynı karede yer almayacaklarını belirgin biçimde ifade ettiler. Bazı sol gruplar ilk hafta Navalni eylemlerinin gerçekten Navalni taraftarlığı yok, Putin karşıtlığı olarak gelişebileceğinden hareketle sokakta yer alsalar da bu kesimler sayıca azınlıkta kaldı ve ikinci hafta bir önceki haftaya oranla bunlar da katılmama kararı verdiler.

Yani tüm renkleri ile Rusya solunda Navalni ’nin Putin ’e karşısında demokratik bir alternatif oluşturacağı konusunda en küçük bir kafa karışıklığı yaşanmadı. Daha önce yer yer birlikte iki taraflı muhalefet cephesinde yer alan kesimler de buna dahil. Bu noktaya devam etmeden Navalni eylemleri katılımcılarının profiline daha yakından bakalım.

PEKİ SOKAĞA ÇIKANLAR KİM VE NE İSTİYORLAR?

Her şeyden önce rejimde esaslı bir değiştirme yapılmaksızın tepedeki elitin değişmesi ve Batı ile daha düzenli siyasal bir çizgi izlenmesini savunan Navalni taraftarları sokakların başlıca gücü oldu. Bu kesim Rusya genelinde yüzde 10-15 büyük şehirlerde yüzde 20-25 oranında bir oy oranına sahip. (Bu rakamları bir dizi kamuoyu yoklamasından hareketle yazıyorum.) Ancak sokağa salt Navalni taraftarlarının çıktığını bildirmek de eksik kalır.

Eylemelerin diline ve eylemci profiline baktığımızda açıklanmış bir örgütlü kesime, hatta kimlik düzeyinde dahi tanımlı ideolojiye mensup olmayan gençlerin sokakta Navalni taraftarları ile buluşmaktan çekinmedikleri görüldü. Bunlara şimdilerde TikToker deniyor. Zira ikinci haftaki Rusya protestolarına Facebook, Twitter veya Telegram yok TikTok damgasını vurdu. Hükümet buradan hareketle 18 yaşından küçüklerin kullanıldığı temasını öne çıkarıyor. 11 milyon izleyicisi olan bir genç dahil çoğu TikToker gözaltında. Bunların Navalni takipçileri olmaktan çok Belarus ve güya protest hareketlerden etkilenmiş “değişim” isteyen kentli gençler (ciddi sayıda liseli dahil) olduğunu söyleyebiliriz. İkinci hafta Belarus ’taki gibi başkanın okuldaki portresinin üstüne muhalif Navalni resmi yerleştiren bu TikTokerlar sokakta da Bağımsızlık (Svoboda) ve “Değişim” (Peremen), Rusya Rusya (Ra-si-ya, Ra-si-ya…) sloganları atıyorlardı.

Eylemin anatomisini anlamak için sokaklarda sık tekrarlanan sloganlara bakabiliriz: Hırsız Putin, Havuzlu Diskotek, Navalni ’ye Serbest, Serbest, Değişim, Kahrolsun Çarlık, Birleşik bir halkı hiçbir güç yenemez vb.

SOLCULAR, KADINLAR İŞÇİLER MESAFELİ

Görüldüğü üzere Rusya ’da Putin karşıtı muhalefet daha önce (örneğin 2012 ’de) olduğu gibi bir arada yok. Sol adeta tüm renkleriyle Navalni ile bir süre yaptığı ittifakı bundan böyle sürdürmeme kararını ortaya koydu. Kadın, çevre, işçi, sendikal ve azınlık haklarını savunanlar da bu çerçevede mesafelendiler.

Oysa bütün bunlara karşın yayımladığı “Saray” videosunun red edilmesi baskı etkisi ve cesur tutumuyla Navalni kendi taraftarlarını konsolide ettiği gibi kentli genç kuşaklardan yeni müttefikler de edinmiş oldu.

Tablodan anlaşıldığı üzere Navalni ’nin esas muhalefet hareketi lideri statüsüne yükseldiğini bildirmek hiç içten olmayacaktır. Fakat o bundan böyle liberal sağ muhalefetin en etkili figürü olarak rakiplerinin çok fazla önüne geçmeyi başarmış görünüyor.

Navalni ’nin daha önce çeşitli düzeylerde ast yandan gelebildiği sol muhalefet ilk olarak almak üzere, öbür Putin-karşıtı kesimleri kaybetmesi ise iktidar savaşının daha önemli bir evreye taşındığının işareti. Liberal sağ Batıcılar, genel muhalefet hareketi üzerinde tekel koymak istediğinde solun buna itiraz edecek ve kendi iktidar kavgasını kendi araçları, talepleri ve diliyle ortaya koyacak güçte olduğunu görmüş olduk. Sosyalist solun uzun yıllar daha sonra kendini ayrıksı bir sokak dinamiği olarak tanımlamaya başladığına şahitlik ediyoruz. Üstelik geçmişten öbür olarak tıpatıp Navalniciler gibi işçi hareketi ve sosyalist sol da bir hayli genç bir profile sahip.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.