Site Rengi

DOLAR
7,5345
EURO
8,9835
ALTIN
411,42
BIST
1.542
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Az Bulutlu
15°C
İstanbul
15°C
Az Bulutlu
Cumartesi Sağanak Yağışlı
13°C
Pazar Çok Bulutlu
8°C
Pazartesi Parçalı Bulutlu
9°C
Salı Parçalı Bulutlu
13°C

Rusya’nın Navalnıy’ı

CEYDA KARAN 2021.02.08 04:00 “Merhaba…

Rusya’nın Navalnıy’ı
08.02.2021 10:49
0
A+
A-
author
CEYDA KARAN

2021.02.08 04:00

“Merhaba. Bugün böcek kontrolünden laf edeceğiz… Hamam böceklerinin istilasından hiçbir konut azade değildir. (Ekranda kaba bir haşere animasyonu ses efekti eşliğinde belirir) Ovvvvvv yoksa da bir karasinek açık pencereden eve girdiğinde… (tekrar uçan bir sinek animasyonu, vızıltısıyla ekranda belirir.) Hepimiz devasını biliyoruz: Sineklik veya terlik. (Başroldeki oyuncu bir elinde sinek öldürmekte kullanılan plastik zımbırtıyı, öteki elinde de terliği gösterir.) Peki hamam böcekleri ve kara sinekler fazla büyükse, fazla saldırgansa ne yapacağız? (Stüdyoya insan boyutlarında haşere-sinek kostümlü ahali girer, sonradan fırtınalar kopar) Ben bu tür durumlarda bir silahı tercih ederim… (ekranda ateşli silahlara evet yazısı).”

Bu bir video. Sosyal medyada şimdilerde birazcık güçleşse de bulabileceğiniz türden. Videodaki kurgunun baş rol oyuncusu olarak ‘büyük böceklere’ dersini veren Aleksey Navalnıy. Yani son günlerde liberal dünyanın Rusya Federasyonu’nda muhalefeti sırtlamasını umduğu ad…

Navalnıy’in ‘sertifikalı milliyetçi’ vurgusuyla sunulan videosu, ‘Ulusal Rus Kurtuluş Hareketini kurduğu günlerden. Ama şimdilerde Batı medyasına ‘politikaya girdiğindeki görüşlerin aynısına sahip olduğunu’ söylediğini not etmeli. Doğrusu videoyu 6 Ocak’ta ABD Kongresini basan boynuzlu şamana göstersek, benimseyeceğini tahayyül etmek muhtemel.

Navalnıy, videodan anlaşılacağı üstüne tek başına değersiz bir aşırı sağcı. Ancak ABD devletinin ‘Trump kaosunu’ dindirirmişken, Soğuk Savaş ardından elini kolunu sallayarak giremediği için ‘bitmemiş hesabını’ somutladığı Rusya’da, ‘fırtınayı’ tetiklemesini umduğu liberal isim olmasından ötürü ağırlık taşıyor.

FIRTINA TETİKLEYİCİSİ…

‘Yolsuzluk savaşçısı’, muhalif blogcu ve Batı’nın sahiplendiği Rus muhalifi Navalnıy, 2020 Ağustos’unda Rusya Federasyonu’nun Omsk kentinden başkent Moskova’ya dönerken şu hayli gizemli ‘noviçok’ isimli ultra ölümcül madde ile zehirlendiği iddiasıyla dünya gündemine oturdu. Önce Omsk’ta tedavisi başladı. Kremlin, eşinin Putin’e mektubu üstüne Navalnıy’ın Almanya’ya gitme talebine olumlu cevap verdi. Rus muhalif, varlıklı oligarkların desteğiyle özel jetle Berlin’e taşındı.

Rus muhalifi, kendisini kanımca Putin’in zehirlettiğini bahis ediyor. Fakat zehirlenmenin kaynağı hayli girift. Önce Oms’ta havaalanında içtiği akarsu/kahve, sonra iç çamaşırı, daha sonra da uçakla Berlin’e ‘delil’ diye taşınan bir şişe su gibi iddialar sökün etti. Meselenin muhatabı Almanya az önce bir kanıt sunmadı. Konu, Suriye’deki kimyasal silah fiyaskolarının muhatabı BM’ye bağlı OPCW’ye bile taşındı.

Navalnıy şüphesiz oysa ultra ölümcül ‘noviçok’u mağlup etmeyi başardı. Ve hatta KGB’nin devamı FSB’den -artık ne kadar amatör bir teşkilatsa- kendisini zehirleyen ajana sahte bir kimlikle telefonda suçunu ‘ifşa ettirmeyi’ bile başardığını söylüyor. On parmağında on beceri olduğu açık.

Serüveni bu ‘zehirlenme’ ile bitmedi şüphesiz. Almanya’dan Rusya’ya ‘cesur dönüşünü’ de 2013’te kanunsuzluk ve üçkâğıt davalarından aldığı -AİHM’nin ‘siyasi motif’ bulunmadığına hükmettiği- mahkumiyetlerden ötürü, şartlı tahliyesini ihlal koşullarına çok iyi biçimde ayarladı. Tabii ABD’de Biden yönetiminin göreve başlamasına
da…

Dönüşü ‘kusursuz fırtınayı’ tetikleyecek şekilde ‘muhteşem oldu’. Batı odaklı canlı yayınlarla desteklendi. Rusya kanunları uyarınca koşullara bağlı terhis koşullarını -sahiden her zaman tekrarladığı- ihlalden tutuklandı. Tabii fakat Rus liberal muhalefetinin serbest bırakılması talebiyle ilki 23 Ocak’ta iki hafta defalarca Rusya’nın 122 şehrinde protestolarla sokağa dökülmesine vesile oldu. İlk protestolardan daha sonra ‘Putin’in Sarayı’ temalı fotomontajlarla doymuş videonun yayınlanması ise ikinci protestodaki tepkileri artırmayı başardı. Bir grup gazeteci Krasnodar’daki Gelencik’e gidip henüz inşa halindeki bir otele benzeyen binayı görüntüleyene kadar dünya çapında 100 milyondan artı insan göre youtube’dan izlemişti bile.

ÇOK RENKLİ NAVALNIY’IN DİŞ ÇÜRÜKLERİ

Navalnıy, Rusya’da LiveJournal blogu ile ‘soruşturmacı gazetecilik’ geçmişi olan bir ad. Etkin politikaya Rus liberallerinin Yabloko partisinde atıldı. Fakat fazla milliyetçi görüşleri nedeniyle partiden atıldı. ‘The People’ (Halk) hareketini yaratıp Güney Kafkasya asıllı yurttaşları ‘diş çürükleri’ ve ‘hamam böcekleriyle’ kıyasladığı girişteki gibi alenen ırkçı videolar üretti. Rusya’daki işçi göçmenlerin çoğunluğunun kaynağı olan Orta Asya ülkeleriyle vize rejimi getirilmesini savundu. Asyalılar yerine mesela ‘beyaz’ Almanların ülkede hoş karşılanması gerektiği görüşünü vaiz etti. Böylece nahoş bir durum yarattığından zamanla kendini ‘aklamaya’ da çabaladı. Lakin en son ağustosta gittiği Almanya’da Der Spiegel’e “Politikaya girdiğimde sahip olduğum görüşlerin aynısına sahibim” demesi sorun tabii. Bu sorun tıpkı ‘diş çürükleri ve hamam böcekleri’ öyküsünün gizlenmesinde olduğu gibi dünya kamuoyundan gizlenirse ne ala.

Navalnıy’ın kurduğu ‘Yolsuzluk Karşıtı Vakfı’ ile Yeltsin ardından dizginlenseler bile değil edilmeyen oligarkların lekeli çamaşırlarını sermesiyle ve bu kişilerin Putin ile bağlarına dikkat çekici etmesiyle tanınırlık sağladığı belirlenmiş. Ukrayna’daki renkli Meydan devrimi ile benzer bir burs alarak 2010’da Yale Üniversitesi’nin ‘world fellows’ programı için ABD’ye gitti. 2013’te onu Moskova belediye başkanlığı yarışında gördük, ancak Sergey Sobyanin’in gerisinde yüzde 27’yle ikinci sırada gelmeyi başardı. 2018’de kereste şirketi Kirovles ve kozmetik şirketi Yves Rocher’deki dolandırıcılık mahkumiyetlerinden ötürü seçime girmesine izin verilmedi. Ama AİHM bu davada ‘politik motif’ saptamadı. Navalnıy 2019’daki yerel seçimlerde ‘akıllı seçimler’ diye bir taktikle Putin’in eski partisi Birleşik Rusya dışındaki her adayın baştan desteklenmesine yöneldi. Rusya Komünist Partisi ile Liberal Demokratlar, Birleşmiş Rusya’ya karşısında başarılar elde etmelerinde Navalnıy’ın taktiğinin öneminin olmadığını söylüyorlar.

Navalnıy’ın ekonomiye dair görüşleri özelleştirme ve özgürlük piyasanın pekiştirilmesi odaklı. Yoksulluktan bahsetse de emekçi sınıfına dair ‘küçümseyici’ bir söylemi var. Rusya’da daha ziyade orta sınıftan sıkı anti-komünist liberallerin sahip çıktığı Navalnıy’ın gerisinde da Yeltsin döneminde SSCB’yi yağmaladıktan sonradan Putin’in gömdüğü oligark Mikhail Hodorkovsky ile eski Merkez Bankası Başkanı Sergey Aleksaşenko’ya uzanan isimler bulunuyor.

Navalnıy, dış politikada Kremlin’in Suriye ve Ukrayna’daki tutumunu eleştiriyor. Tabii Kırım’ın 1950’lerden önce olduğu gibi Rusya Federasyonu’na geri dönmesini desteklediği için Batı için bir tutam ‘pürüzlü’. Çeçenya gibi cumhuriyetlerin birlikten atılması için ‘Kafkasya’yı beslemeyi durdur’ motto’su da beceriksiz yok.

DEJA VU: 2010 PROTESTOLARI

Açık Konuşmak Gerekirse Rusya’ya dönüşüyle tetiklediği gösteriler bana 2010’daki protesto dalgasını anımsatıyor. Şüphesiz aradan geçen zamanda değişen koşullar da düşünülürse farklılıkları var. 2010’daki dalgada sokağa meydana çıkan orta sınıfa, bu tarihi anımsamayan çocukların yanı sıra minik burjuvazi ve işçi sınıfı da eklenmiş görünüyor. Devlet kapitalizmi Rusya’yı 1990’lardaki 10 takvim çöküşten kurtarmış olsa da, bütünüyle deva olamadığı sorunlara pandeminin eklendiği anlaşılır. Ve Putin yönetiminin herkese ücretli müsade, bedava aşı, ailelere ve sağlık çalışanlarına mali desteği artırması da sorunları çözmüş değil. Bitirilemeyen yolsuzluklar, giderek dizginlenmesi güçleşerek kırmızı çizgiyi zorlayan oligarklar, hayat kalitesinin artmasına rağmen yetersizliği, emeklilik reformunun yarattığı hoşnutsuzluklar yerli uygun. Rusya’nın Batı dünyasına sözde zorlukları var. Ve Eylül’de de Duma seçimleri.

Lakin bana kalırsa, bütün bunları SSCB’den çıkan ‘özgül örnek’ olarak Rusya Federasyonu’nu ancak hiç anlamayanlar Navalnıy’a yorabilir. Navalnıy’ın alıcısı Rusyalılar’dan fazla Batı dünyası. ABD’nin ise zaten Nikolay Platoşkin, Azat Miftakhov yoksa Sergey Udaltsov gibi solculara bakması muhtemel yok.

Rusya’ya hoşnutsuz diaspora, İngilizce konuşan liberallerden bakarak ‘yaratıcı yıkım’ umanlar, SSCB’nin yıkımının yarattığı cehennemi seziş edemeyenler, Rusların Navalnıy’a yok ‘Stavka’ya bakacağını da kestiremez. Hiçbir zaman Batı tipinde ‘liberal cennet’ olmamış Rusya’da devlet kontrolündeki eğitim ve sağlık hakkını, fazla kimlikli ve çok uluslu yapıyı tahayyül edemeyenler de ‘elmalarla armutları toplamaya’ kalkışabilir.

Bu koşullarda dikkatlerden kaçırılan Putin’in yanıtı Davos’ta geldi. O konuşmayı da haftaya bırakalım.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.